Nội lực và khả năng hội nhập của thị trường trái phiếu Việt Nam
Nguồn : 09-02-2010 Intellasia | 08/02/2010 CafeF
09/02/2010 - 7:00:04 am
|
« « « trở lại
|
| |
|
Việt Nam ủng hộ sáng kiến thành lập “Cơ chế bảo lãnh tín dụng và đầu tư trong khu vực”. Quỹ này dự kiến cói quy mô vốn ban đầu vào khoảng 500 triệu Đôla.
Sáng kiến phát triển TTTP Châu Á (ABMI) được khởi xướng năm 2003 với mục tiêu phát triển TTTP của các nước Châu Á và hướng tới một TTTP khu vực dễ tiếp cận hơn cho cả nhà phát hành và nhà đầu tư. Kể từ khi Bộ trưởng Tài chính các nước ASEAN+3 phê chuẩn sáng kiến ABMI vào năm 2003, TTTP các nước trong khu vực đã có được sự phát triển đáng kể về quy mô lẫn sự đa dạng của các tổ chức phát hành.
Các đợt phát hành lớn trái phiếu bằng nội tệ được thực hiện thông qua nhiều tổ chức, trong đó có các tổ chức tài chính quốc tế và các tập đoàn đa quốc gia. Bên cạnh đó, các nước ASEAN+3 cũng đạt được tiến bộ, từ việc thống nhất tổ chức phát hành trái phiếu Chính phủ tới việc đơn giản hóa thủ tục phát hành trái phiếu doanh nghiệp do các tổ chức trong và ngoài nước thực hiện.
TTTP Việt Nam và khả năng hội nhập với TTTP Châu Á
TTTP Việt Nam là một thị trường đang ở giai đoạn đầu của sự phát triển. So với TTTP của các nước trong khu vực, TTTP Việt Nam còn nhỏ. Quy mô của TTTP Việt Nam hiện mới ở mức 17% GDP, trong khi tỷ lệ này ở Thái Lan là 58%, Malaysia 82%, Singapore 74% và Trung Quốc là 53%, theo Bộ Tài chính.
Tuy nhiên, Trung Quốc và Việt Nam được đánh giá là hai TTTP phát triển mạnh trong năm 2008. Trong đó, Việt Nam là thị trường có tỷ lệ tăng trưởng nhanh nhất trong Quý IV/2009 và có sự phát triển nhanh hơn so với nhiều nước trong khu vực cả năm 2009.
TTTP Việt Nam đã có sự khởi sắc trong thời gian vừa qua ở cả khu vực trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp, trong đó trái phiếu chính phủ là công cụ chủ chốt trên thị trường, trong khi trái phiếu doanh nghiệp chưa có nhiều cơ hội phát triển. Góp phần vào sự phát triển của TTTP phải kể đến vai trò của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (SGDCK Hà Nội) với nhiệm vụ vận hành thị trường trái phiếu chính phủ chuyên biệt.
Về khung pháp lý cho thị trường, vẫn còn thiếu các quy định cần thiết cho việc áp dụng các nguyên tắc tốt nhất trong quản lý TTTP do IOSCO khuyến nghị. Việt Nam mới tham gia vào các sáng kiến về TTTP ở mức độ nghiên cứu, so sánh tìm điểm khác biệt chứ chưa có cơ chế áp dụng cụ thể, ví dụ như việc chấp thuận “Các chuẩn mực trái phiếu Châu Á”, việc tăng cường áp dụng các chuẩn mực kế toán và kiểm toán theo tiêu chuẩn quốc tế.
Dự kiến, Chính phủ sẽ tiếp tục sửa đổi và bổ sung khung pháp lý cho hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp, như tăng số lượng trái phiếu phát hành trong các đợt phát hành lô lớn hơn, tăng tính thanh khoản của trái phiếu thông qua chính sách chiết khấu và tái chiết khấu, củng cố các nghiệp vụ thị trường mở, cầm cố trái phiếu, đa dạng hóa các loại hình trái phiếu và hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu.
Về cơ sở hạ tầng liên quan tới TTTP, ở Việt Nam chưa có một công ty đánh giá tín nhiệm chuyên nghiệp nào, trong khi đó khuôn khổ pháp lý cho vấn đề này cũng chưa được thiết lập. Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD) hiện đang hoạt động như tổ chức lưu ký chứng khoán tập trung, bao gồm lưu ký trái phiếu niêm yết tại SGDCK.
Kể từ tháng 6/2008, trái phiếu chính phủ được giao dịch tập trung tại SGDCK Hà Nội, tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch của trái phiếu chính phủ phát hành bằng nội tệ. Trong thời gian đầu, trái phiếu chính phủ niêm yết tại SGDCK Hà Nội được giao dịch theo phương thức thỏa thuận và báo giá, sử dụng chung hệ thống giao dịch với cổ phiếu.
Ngày 24/9/2009, SGDCK Hà Nội đã khai trương và đưa vào hoạt động hệ thống giao dịch trái phiếu chính phủ chuyên biệt, tách biệt với hệ thống giao dịch cổ phiếu, tạo sự phát triển toàn diện cho thị trường giao dịch trái phiếu chính phủ. Đây là một bước phát triển quan trọng trong hoàn thiện cơ sở hạ tầng thị trường tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy sự phát triển của TTTP trong nước.
Về khả năng hội nhập: Trong thời gian qua, Việt Nam đã và đang tích cực tham gia vào các sáng kiến phát triển TTTP khu vực với mục tiêu phấn đấu có được TTTP trong nước năng động, tiếp cận tới chuẩn quốc tế, tạo điều kiện cho nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia trên thị trường.
Theo Bộ Tài Chính, Việt Nam ủng hộ sáng kiến thành lập “Cơ chế bảo lãnh tín dụng và đầu tư trong khu vực” nhằm thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng trái phiếu trong khu vực, tạo thuận lợi cho sự phát triển của TTTP các nước.
Sáng kiến này được triển khai dưới hình thức thiết lập một quỹ tín thác với mục đích bảo lãnh trái phiếu doanh nghiệp bằng nội tệ trong khu vực, góp phần phát triển các TTTP khu vực. Quỹ này dự kiến được các nước ASEAN, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc đóng góp theo lộ trình với quy mô ban đầu vào khoảng 500 triệu Đôla.
Sáng kiến này sẽ trình lên Hội nghị Bộ trưởng Tài chính ASEAN trong năm 2010 để thông qua. Nếu hiện thực hóa được sáng kiến này, sẽ có ý nghĩa tích cực trong phát triển TTTP trong nước, đặc biệt là thúc đẩy khu vực trái phiếu doanh nghiệp hiện chưa sôi động.
Bên cạnh trái phiếu bằng nội tệ, Chính phủ hiện đang khuyến khích phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế. Sau thành công của đợt phát hành trái phiếu quốc tế vào năm 2005 với tổng số vốn huy động đạt 750 triệu USD, Chính phủ có xu hướng khuyến khích các doanh nghiệp tự phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, để phát triển theo hướng này cần chuẩn bị các điều kiện cần thiết, như khả năng đánh giá định mức tín nhiệm, năng lực tài chính, kiểm toán của các doanh nghiệp phát hành.
Đồng thời, để trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam phát hành được trên thị trường quốc tế, các điều kiện chung của nền kinh tế cũng cần được cải thiện như môi trường kinh doanh, đầu tư, định mức tín nhiệm quốc gia (hiện nay Việt Nam ở mức BB- theo xếp hạng của S&P, Ba3 theo Moody và BB- theo Fitch).
Về cải thiện khung pháp lý, quản lý thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hiện đang nghiên cứu áp dụng các nguyên tắc quản lý chứng khoán tốt nhất do IOSCO khuyến nghị, cũng như tham gia vào các nhóm công tác của ASEAN xây dựng “Các chuẩn mực trái phiếu Châu Á” và nghiên cứu tiến tới làm hài hòa các quy định trong phát hành, giao dịch trái phiếu, các quy định về kế toán, kiểm toán để có thể tham gia hội nhập với TTTP khu vực.
Hiện có nhiều vấn đề trong Chuẩn mực trái phiếu Châu Á cũng như các chuẩn mực về kiểm toán, kế toán trong ASEAN chưa được phản ánh trong pháp luật Việt Nam. Việc luật hóa các quy định này đòi hỏi thời gian và phải có ý kiến phản hồi trực tiếp từ thị trường.
Ví dụ, chuẩn mực ASEAN yêu cầu ngôn ngữ của hồ sơ đăng ký phát hành phải bằng tiếng Anh, bao gồm bản cáo bạch, báo cáo kiểm toán của các doanh nghiệp đều bằng tiếng Anh hoặc yêu cầu về đánh giá định mức tín nhiệm trái phiếu doanh nghiệp. Mặc dù, các quy định này là tốt và tạo điều kiện cho sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài, tăng tính thanh khoản cho thị trường, tuy nhiên, trong điều kiện TTTP Việt Nam mới đang hình thành và phát triển thì việc áp dụng ngay những quy định này có thể tạo gánh nặng hoặc áp lực lên các thành viên thị trường.
Các nước Đông Á, gồm các quốc gia ASEAN, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc đã có nhiều nỗ lực nhằm xây dựng một TTTP khu vực đa dạng và năng động. Các hoạt động cải cách và tái cơ cấu hệ thống tài chính, củng cố cơ sở hạ tầng, hệ thống pháp lý, đặc biệt là chú trọng tới môi trường kinh tế vĩ mô đã giúp cho hình ảnh của TTTP khu vực được cải thiện.
Tham gia hội nhập với thị trường khu vực này mang lại nhiều lợi ích cho TTTP Việt Nam, trước hết thể hiện ở việc mở rộng khả năng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao tính thanh khoản của thị trường, đồng thời tận dụng được kinh nghiệm, những tiến bộ chung của khu vực trong lĩnh vực phát triển TTTP. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn chới với xét về khả năng bình đẳng khi tham gia thị trường này.
|
 |
|
