Bội chi ngân sách: 5% hay 6,6%?
Nguồn : 10-05-2008 Intellasia | 09/05/2008 Tuổi trẻ
10/05/2008 - 7:00:00 am
|
« trở lại
|
Theo cách tính của Quỹ tiền tệ quốc tế IMF, Chính phủ VN đang chi tiêu vượt quá mức tiền thu vào tới 6,6% GDP, không phải ở mức 5% như Quốc hội cho phép... Trong hội thảo về bội chi ngân sách do Ủy ban tài chính ngân sách quốc hội tổ chức ngày 5-5, các chuyên gia kinh tế cho rằng việc chính phủ chi tiêu quá mức là một yếu tố gây lạm phát và cần được cắt giảm.
“Nguyên nhân gây ra lạm phát cao có phần quan trọng của chính sách tài khóa lỏng lẻo trong những năm qua, thể hiện ở bội chi ngân sách tăng liên tục qua các năm”, Tiến sĩ Lê Quốc Lý, vụ trưởng Vụ tài chính tiền tệ, cho biết tốc độ tăng bội chi ngân sách trong 8 năm trở lại đây giữ ở mức cao 17-18%/năm. Bộ Kế hoạch đầu tư cũng kết luận lạm phát có một phần đóng góp của bội chi ngân sách. Năm 2001, chi ngân sách 26,5% GDP, đến nay xấp xỉ 40%, tăng rất cao.
Ông Nguyễn Công Nghiệp, thứ trưởng Bộ tài chính thì cho rằng bội chi ngân sách của VN đang nằm ở mức hợp lý 5%. 1/3 mức thâm hụt này được bù đắp bằng tiền vay nước ngoài, còn lại là vay trong nước. Ngân sách nhà nước vẫn bố trí trả đầy đủ các khoản nợ đến hạn, không phát sinh nợ xấu. Ước tính đến cuối năm 2008, nợ chính phủ bằng 36,5% GDP.
Tuy nhiên, ông Jitendra Modi, chuyên gia của Liên minh châu Âu tại VN nói cách tính đó đã bỏ bớt phần chi từ nguồn cho vay lại vốn hỗ trợ phát triển ODA, trái phiếu chính phủ, công trái và các hoạt động đầu tư do ngân hàng phát triển VN. Theo cách tính của thông lệ quốc tế, bội chi ngân sách của VN lên tới 6,6%.
Cần công khai chi phí và lợi ích của các dự án đầu tư công
Ông Vũ Thành Tự Anh, chuyên gia kinh tế chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright cảnh báo: “Thâm hụt ngân sách đang ở mức báo động. Việc gia tăng thâm hụt ngân sách sẽ có thể dẫn đến giảm đầu tư tư nhân hay gia tăng thâm hụt cán cân tài khoản vãng lai, làm xói mòn niềm tin đối với năng lực điều hành vĩ mô của chính phủ. Nó cũng làm tăng mức lạm phát kỳ vọng của người dân và nhà đầu tư vì họ cho rằng chính phủ trước sau gì cũng sẽ phải in thêm tiền để tài trợ thâm hụt”.
Ông cho rằng chính sách thắt chặt chi tiêu công của chính phủ để giảm thâm hụt ngân sách là hoàn toàn đúng đắn, nhưng chưa chắc chắn việc sẽ làm được đến đâu. Việc cắt giảm, giãn tiến độ đầu tư công không dễ dàng vì các dự án thường đã được duyệt, gắn với lợi ích thiết thân của những tổ chức liên quan đến dự án. Nhà nước hầu như không thể kiểm soát các khoản đầu tư của doanh nghiệp nhà nước do chính sách phân cấp quản lý đầu tư và một số tập đoàn lớn đã có ngân hàng riêng.
Theo ông Vũ Thành Tự Anh, để thu hẹp thâm hụt ngân sách, song song với việc giảm chi tiêu, chính phủ cũng cần cải thiện nguồn thu, tránh tình trạng ngân sách phụ thuộc quá nhiều (hiện là 40%) vào các nguồn thu không bền vững như dầu mỏ và thuế nhập khẩu như hiện nay. Ông đưa ra một giải pháp là chính phủ nên tăng thuế thu nhập cá nhân và thuế bất động sản để thu hẹp thâm hụt ngân sách.
Ông nhận định: Một nguyên nhân quan trọng của quá trình thất thoát, lãng phí trong đầu tư công sự thiếu khách quan trong quyết định đầu tư, do chính quyền địa phương và các ngành chủ quản chịu ảnh hưởng của các nhóm lợi ích. “Cần thành lập một hội đồng thẩm định đầu tư công độc lập để đánh giá toàn diện các dự án”. Cơ chế quản lý đầu tư công này sẽ loại ngay từ đầu những dự án kém hiệu quả như chương trình 5 triệu tấn đường hay đánh bắt xa bờ, sau đó đảm bảo để dự án được tiến hành đúng tiến độ và không bị lãng phí như dự án 112 và các dự án đầu tư cơ bản, được ước tính thất thoát trung bình 30%.
Ông Jonathan Pincus, chuyên gia kinh tế trưởng của UNDP đồng tình: “Tất cả dự án đầu tư lớn phải có phân tích chi phí lợi ích, và phải được công bố công khai. Tại sao các phân tích chi phí lợi ích của các dự án đầu tư lớn lại bị giữ kín như bí mật quốc gia?”. Ông nhấn mạnh: VN nên giữ nguyên tắc vàng là chính phủ không bao giờ vay để tiêu dùng.
|
 |
|
